Highlight
- 🇫🇮🌳ภาพรวมด้านป่าไม้ในฟินแลนด์
- 🇫🇮🌳ฟินแลนด์กับการบริหารจัดการทรัพยากรป่าไม้ยั่งยืน
- 🇫🇮🌳นวัตกรรมและเทคโนโลยีการจัดการป่าไม้
- 🇫🇮🌳ยุทธศาสตร์ป่าไม้แห่งชาติ พ.ศ. 2578 (National Forest Strategy 2035)
- 🇫🇮🌳กิจกรรมที่น่าสนใจ
🇫🇮🌳ภาพรวมด้านป่าไม้ในฟินแลนด์
- รู้หรือไม่? ฟินแลนด์ เป็นประเทศที่มีพื้นที่ป่ามากที่สุดในยุโรป
- ด้วยพื้นที่ป่าปกคลุมถึง 75% ของประเทศ (หรือ 10% ของป่าในยุโรป)
- พื้นที่ป่ากว่า 60% เป็นป่าของเอกชน
- อุตสาหกรรมป่าไม้ฟินแลนด์ มีมูลค่าการส่งออกสูงกว่า 17% (ปี 2024)
- ชาวฟินน์ส่วนใหญ่ อาศัยอยู่ใกล้ป่าเพียง 700 เมตร
- ป่า จึงไม่ใช่เพียงแหล่งไม้เศรษฐกิจ แต่คือหัวใจของวิถีชีวิต ความหลากหลายทางชีวภาพ และเป็นกลไกสำคัญในการรับมือกับการเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศ
🇫🇮🌳ฟินแลนด์กับการบริหารจัดการทรัพยากรป่าไม้ยั่งยืน
การบริหารจัดการทรัพยากรป่าไม้ของฟินแลนด์อยู่ภายใต้ระบบกรรมสิทธิ์และการควบคุมของรัฐ เพื่อสร้างสมดุลระหว่างผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจ ปกป้องสิ่งแวดล้อม และความรับผิดชอบต่อสังคม ประมาณ 60% เป็นป่าของเอกชน และ 1 ใน 3 ของพื้นที่ป่าถูกกำกับดูแลโดยรัฐบาลผ่านองค์กรต่างๆ เช่น Metsähallitus (รัฐวิสาหกิจที่ดูแลพื้นที่ป่าของรัฐและบริเวณพื้นที่น้ำ) โดยมีกระทรวงเกษตรและป่าไม้แห่งฟินแลนด์ เป็นผู้กำหนดแนวทางนโยบาย และการกำกับดูแลด้านกฎระเบียบและการบังคับใช้กฎหมายต่างๆ สู่เป้าหมายความเป็นกลางทางคาร์บอนภายในปี 2035
แนวทางการจัดการป่าไม้อย่างยั่งยืนของฟินแลนด์ เช่น
- กฎหมาย “ปลูกต้นไม้ใหม่ทุกครั้งที่มีการตัดไม้” เพื่อให้ป่ามีการเติบโตเพิ่มขึ้นเทียบเท่าหรือมากกว่าปริมาณที่ตัดในแต่ละปี โดยปัจจุบัน ฟินแลนด์มีการปลูกต้นไม้ใหม่ 150 ล้าน ต้น / ปี
- การป่าไม้แบบใกล้ชิดกับธรรมชาติ (Close-to-Nature Forestry) เช่น ปล่อยให้ต้นไม้ย่อยสลายตามธรรมชาติ ส่งเสริมไม้ใบกว้าง และสงวนพื้นที่พุ่มไม้สำหรับที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่าและพันธุ์พืชหายาก
- ให้การบริหารจัดการธรรมชาติเป็นส่วนหนึ่งของการทำป่าเชิงพาณิชย์ เช่น การสร้างแนวกันชนตามลำธารหรือแหล่งน้ำ และการปล่อยท่อนไม้ผุพังภายในป่าเพื่อรักษาสมดุลและส่งเสริมความหลากหลายทางชีวภาพ นอกจากนี้ภาครัฐมีตั้งโครงการเพื่อจูงใจการสงวนพื้นที่ป่าที่มีคุณค่า
- มีสิทธิบัตรรับรองป่าเชิงพาณิชย์ส่วนใหญ่ของฟินแลนด์ได้รับการรับรองตามมาตรฐานสากล ช่วยให้ผู้ประกอบกิจการด้านป่าไม้ปฏิบัติตามและตัดสินใจอย่างถูกต้องบนพื้นฐานของข้อมูลทางวิทยาศาสตร์และสอดคล้องกับคุณค่าทางสังคม
- ใช้ประโยชน์อย่างหลากหลายจากป่า (Multi-functional Use)
ฟินแลนด์มองว่าป่าเป็นทรัพยากรธรรมชาติที่สำคัญ มิใช่เป็นเพียงแหล่งผลิตไม้เท่านั้นแต่ยังเป็นสถานที่รองรับกิจกรรมต่างๆ เช่น การพักผ่อนหย่อนใจ การเก็บผลไม้ป่า การล่าสัตว์ การท่องเที่ยวเชิงธรรมชาติ ไปจนถึงโอกาสทางเศรษฐกิจ - การพัฒนาอย่างต่อเนื่อง
รัฐบาลและผู้ประกอบอุตสาหกรรมป่าไม้พัฒนาผืนป่าอย่างต่อเนื่องผ่านนโยบายและแนวทางเพื่อรับมือกับความท้าทายของสภาพแวดล้อม เช่น
การพัฒนาโครงการวิจัย UNITE Flagship ภายใต้ Research Council of Finland Flagship of Science ที่มีแนวคิด “Forest-Human-Machine Interplay” หรื การสร้างปฏิสัมพันธ์ระหว่างป่า มนุษย์ เทคโนโลยีเครื่องมือ เพื่อสร้าง Resilience เชื่อมโยงเครือข่าย และประสบการณ์ใหม่กับป่า เช่น การผสานเทคโนโลยี Gamification กับการบริหารจัดการป่าอย่างยั่งยืน
- นอกจากนี้ระหว่างผู้ประกอบการเองก็มีการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง เช่น การรวมตัวเครือข่ายสมาคมผู้ปลูกป่ากว่า 90,000 ราย (Metsäliitto) โดย บริษัท Mestä Group จะทำหน้าที่ช่วยพัฒนาสร้างมูลค่าไม้ของสมาชิกเข้าสู่อุตสาหกรรมป่าไม้ ในเครือมี Mestä Spring เป็นบริษัทลงทุนด้านนวัตกรรมและสตาร์ทอัพด้านป่าไม้ใหม่ๆ เพื่อนำ Solutions กลับมาใช้ในป่าปลูกของสมาชิก เพิ่มมูลค่าการใช้ไม้ที่อยู่ในภูมิภาคเหนือในระยะยาว
🇫🇮🌳นวัตกรรมและเทคโนโลยีการจัดการป่าไม้
ปัจจุบันต้นไม้เกือบทุกต้นในฟินแลนด์สามารถออก ID Card ได้ มีภาพถ่ายดาวเทียม ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ (GIS) เพื่อการตรวจสอบความสมบูรณ์ของป่า ประเมินศักยภาพการเจริญเติบโต การวางแผนการเก็บเกี่ยวและการกำหนดนโยบายในจัดการพื้นที่ป่าเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพเพื่อเป็นหลักประกันว่าแนวปฏิบัติด้านป่าไม้ของประเทศสอดคล้องกับมาตรฐานด้านสิ่งแวดล้อมในระดับนานาชาติ
ตัวอย่างนวัตกรรมฟินแลนด์ที่น่าสนใจได้แก่
Metsakanta เป็นการทำแผนที่ต้นไม้ในพื้นที่ป่ากว่า 20 ล้านเฮกเตอร์ สามารถเก็บข้อมูลในระดับเชิงลึกของต้นไม้แต่ละต้น (Individual Tree) ไปจนถึงแก่นลำต้น ทั้งคุณลักษณะ เก็บสถิติจำแนกประเภท และยังสามารถประเมิณมูลค่าไม้เศรษฐกิจ ไปจนถึงการกักเก็บคาร์บอน ทำให้ผู้ปลูกรู้มูลค่าของต้นไม้ที่ปลูก โครงการนี้แต่เดิมเพื่อการวิจัย แต่ปัจจุบันขยายผลสู่การใช้จริง พัฒนาโดย Finnish Geospatial Research Institute
Collective Crunch การใช้ AI กับการป่าไม้ ช่วยตรวจจับความเสียหายจากแมลง (European Spruce Bark Beetle) และพายุ พัฒนาโดย Mestä Group และมีการใช้ต่อในเครือข่ายสมาชิกผู้ปลูกป่า เพื่อป้องกันการลุกลาม หรือวางแผนการเพิ่มความหลากหลายทางชีวภาพ
Kelluu นวัตกรรมเรือเหาะสามารถเฝ้าติดตามและวิเคราะห์ข้อมูลแบบเรียลไทม์ได้อย่างแม่นยำ ครอบคลุมพื้นที่กว้าง ช่วยสนับสนุนการตัดสินใจเชิงยุทธศาสตร์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ จุดเด่นของ Kelluu คือการบินปฏิบัติการได้ต่อเนื่องยาวนาน เงียบ ไม่รบกวนพื้นที่ด้านล่าง สามารถทำงานได้แม้ในพื้นที่ที่ไม่มีสัญญาณ GPS บินต่ำกว่าชั้นเมฆเพื่อเก็บข้อมูลใกล้พื้นดินได้ และยังทำงานได้ยอดเยี่ยมในสภาพอากาศแบบ Artic
นวัตกรรมวัสดุจากป่า
Woodio® วัสดุไม้กันน้ำ 100% ทดแทนการใช้หิน หรือ กระเบื้องในห้องน้ำ
Kuura fibre วัสดุเส้นใยแห่งอนาคต จากต้นไม้ในป่าฟินแลนด์ Fashion from Forest ฯลฯ
เครือข่ายคลัสเตอร์ FINNCERES เน้นเรื่องการใช้วัสดุฐานชีวภาพ Bio-based Material โดยเฉพาะจาก Lignocellulose เพื่อพัฒนาวัสดุที่ยั่งยืน
เมือง Joensuu ฝั่งตะวันออกเฉียงเหนือของฟินแลนด์ ขึ้นชื่อว่าเป็นเมืองหลวงแห่งป่าไม้ของยุโรป ด้วยการเชื่อมโยงระหว่างเครือข่ายอุตสาหกรรมป่าไม้ ภาคการศึกษา และ การวิจัย เป็นศูนย์กลางของ Bio-economy hub และมีการใช้เทคโนโลยี AI ในการบริหารจัดการป่าไม้อย่างเต็มรูปแบบ (Digital Forestry)โดย
มี University of Eastern Finland, Karelia University of Applied Sciences, และ North Karelia Municipal Education and Training Consortium Riveria ที่โดดเด่นด้านการศึกษาสาขาการป่าไม้ และเศรษฐกิจภายใต้ผืนป่า (Forest Bio-economy)
ปัจจุบันฟินแลนด์มีการจัดการป่าไม้ตามแนวทางของพันธสัญญาความยั่งยืนของอุตสาหกรรมป่าไม้ พ.ศ. 2568 (Forest Industry Sustainability Commitments 2025) ที่มุ่งเน้นความสมดุลระหว่างการใช้ป่าไม้และความรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจ และสังคม ซึ่งเป็นแนวทางที่สอดคล้องกับสิทธิบัตรป่าไม้พื้นฐานสากล 2 ฉบับ ได้แก่ PEFC (Programme for the Endorsement of Forest Certification) และ FSC (Forest Stewardship Council) โดยกว่า 90% ของป่าปลูกในฟินแลนด์มีการทำมาตรฐานนี้แล้ว
🇫🇮🌳ยุทธศาสตร์ป่าไม้แห่งชาติ พ.ศ. 2578 (National Forest Strategy 2035)
เมื่อวันที่ 19 ต.ค. 2566 รัฐบาลฟินแลนด์ได้มีมติรับรองยุทธศาสตร์ป่าไม้แห่งชาติซึ่งมีระยะเวลาบังคับใช้ถึงปี 2578 เพื่อให้สอดคล้องกับสภาวการณ์ทางสิ่งแวดล้อมโลกที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว โดยยึดหลักการพัฒนาที่ยั่งยืนแบบองค์รวมด้วยการบูรณาการของทุกภาคส่วน มุ่งสร้างความเป็นอยู่ที่ดีทั้งจากป่าไม้และเพื่อป่าไม้ ด้วยหลักการพื้นฐาน ประกอบด้วย
- การสนับสนุนให้ผู้ประกอบการป่าไม้ดำเนินกิจการอย่างมีความรับผิดชอบและปรับตัวได้ในสภาพการแข่งขันที่เปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ
- การใช้ประโยชน์จากป่าอย่างคุ้มค่าและยั่งยืน
- การพัฒนาป่าไม้ให้คงความอุดมสมบูรณ์ มีความหลากหลายทางชีวภาพ และปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงได้ดี
- การจัดการและการพัฒนาภาคป่าไม้ด้วยข้อมูลและความรู้ที่ทันสมัยและเชื่อถือได้
ยุทธศาสตร์ป่าไม้ฉบับนี้จึงเป็นการบูรณาการครอบคลุมตั้งแต่ผู้ประกอบกิจการอุตสาหกรรมป่าไม้ การผลิต การแปรรูป การบริการ รวมไปถึงการให้ความรู้เกี่ยวกับป่าไม้อีกด้วย และเป็นยุทธศาสตร์ที่เชื่อมโยงกับยุทธศาสตร์และโครงการระดับนานาชาติหลายฉบับ เพื่อบรรลุพันธสัญญาในการพัฒนาที่ยั่งยืนตามกรอบ Agenda 2030 และความเป็นกลางทางคาร์บอน ควบคู่ไปกับการรักษาความสามารถในการแข่งขันทางเศรษฐกิจ การสร้างนวัตกรรมจากทรัพยากรหมุนเวียน และการอนุรักษ์ระบบนิเวศได้อย่างสมดุล
ความท้าทายและการปรับตัวในอุตสาหกรรมป่าไม้ของฟินแลนด์
แม้ฟินแลนด์จะเป็นประเทศต้นแบบด้านการจัดการป่าไม้อย่างยั่งยืน แต่ป่าไม้ของฟินแลนด์ก็ยังเผชิญกับความท้าทายที่ซับซ้อน การตัดไม้ทำลายป่าในฟินแลนด์ส่วนใหญ่เกิดจาก การเกษตรและการสร้างโครงสร้างพื้นฐาน และต้องการการปรับตัวและนวัตกรรมอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศที่เป็นปัจจัยคุกคามสำคัญต่อผลกระทบของความหลากหลายทางชีวภาพและความมั่นคงทางเศรษฐกิจ รวมถึงความแตกแยกในเชิงนโยบายของรัฐบาลด้านความสมดุลระหว่างการใช้ป่าไม้เชิงเศรษฐกิจกับการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพ เพื่อบรรลุเป้าหมายความเป็นกลางทางคาร์บอนให้ได้ภายในปี 2035
จากการวิเคราะห์โดยศูนย์วิจัยทางเทคนิคแห่งฟินแลนด์ (Teknologian tutkimuskeskus, VTT), สถาบันทรัพยากรธรรมชาติฟินแลนด์ (Luonnonvarakeskus, Luke) และสถาบันสิ่งแวดล้อมฟินแลนด์ (Suomen Ympäristökeskus, Syke) ระบุถึงแนวโน้มของการบรรลุเป้าหมายความเป็นกลางทางคาร์บอนภายในปี 2035 อาจยังเป็นไปได้ยาก เนื่องจากปัจจัยท้าทายที่สำคัญ ได้แก่ อัตราการตัดไม้ที่สูงขึ้น และความไม่แน่นอนเกี่ยวกับมาตรการดักจับคาร์บอนทำให้ป่ากลายเป็นแหล่งปล่อยคาร์บอนสุทธิแทนการเป็นพื้นที่ดูดซับคาร์บอน นโยบายด้านพลังงานและสภาพภูมิอากาศของรัฐบาลในปัจจุบันจึงอาจไม่เพียงพอที่จะบรรลุเป้าหมายการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกตามที่ตั้งเป้าหมายไว้ และก่อให้เกิดแรงกดดันในการปรับปรุงแนวทางจัดการป่าไม้เพื่อให้สอดคล้องกับพันธกรณีด้านสิ่งแวดล้อมระดับนานาชาติ โดยไม่กระทบต่อเศรษฐกิจหรือความสามารถในการแข่งขันของอุตสาหกรรมป่าไม้ของประเทศ
🇫🇮🌳กิจกรรมที่น่าสนใจ
งานเสวนา “มองไม้มุมใหม่ Talk Session” ที่ TCDC กรุงเทพฯ
เวทีนี้จะได้ฟังมุมมองจากนักออกแบบ นักวิจัย และภาคอุตสาหกรรม
ทั้งจากไทยและฟินแลนด์ที่จะมาแชร์แนวคิดวัสดุและการออกแบบเพื่อโลกที่ยั่งยืน
📅 วันพุธที่ 12 พฤศจิกายน 2568 | เวลา 13.30 – 17.00 น.
📍 ห้องออดิทอเรียม ชั้น M, TCDC กรุงเทพฯ
📍 พิกัด: https://maps.app.goo.gl/BWSnnsVvsMbhEzAB9
กิจกรรมนี้จัดโดย
สถานเอกอัครราชทูตฟินแลนด์ฯ, MTEC และ CEA
*ดำเนินรายการเป็นภาษาไทย
ลงทะเบียนฟรีได้ที่ลิงก์: forms.gle/DiF5RT9j46Cp1bhk7
มาคุยกันเรื่องวัสดุ เทรนด์ใหม่ ๆ และโอกาสความร่วมมือระหว่างวงการ เผื่อได้ต่อยอดโปรเจกต์หรือวิจัยร่วมกันในอนาคต
อ้างอิงบทความจากสถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงเฮลซิงกิ
เรียบเรียงและเขียนเพิ่มเติมโดย TNIU