ท่ามกลางกระแสความยั่งยืนที่กำลังทวีความสำคัญในเวทีโลก ภาคธุรกิจทั่วโลกต่างตระหนักถึงความจำเป็นในการติดตามและบริหารจัดการ “รอยเท้าคาร์บอน” (Carbon Footprint) ขององค์กรอย่างจริงจัง การทำบัญชีคาร์บอน (Carbon Accounting) จึงไม่ใช่เพียงการปฏิบัติตามข้อกำหนดด้านสิ่งแวดล้อมอีกต่อไป หากแต่ได้กลายมาเป็นหัวใจสำคัญของการดำเนินธุรกิจอย่างมีความรับผิดชอบ และเป็นเครื่องมือเชิงกลยุทธ์ในการสร้างความได้เปรียบทางการแข่งขัน
อย่างไรก็ตาม การทำบัญชีคาร์บอนในอดีตกลับต้องเผชิญกับอุปสรรคมากมาย ทั้งข้อมูลที่กระจัดกระจาย ความยุ่งยากซับซ้อนในการคำนวณ และภาระด้านแรงงานที่สูง
นั่นเองคือจุดเปลี่ยนสำคัญที่ “Carbon Accounting 4.0” เข้ามามีบทบาท โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อสตาร์ทอัพจากเดนมาร์กและไทยได้นำเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) มาประยุกต์ใช้ เพื่อปลดล็อกขีดความสามารถใหม่ในการประเมิน วิเคราะห์ และรายงานการปล่อยก๊าซเรือนกระจก (GHG) ให้แม่นยำ รวดเร็ว และมีประสิทธิภาพยิ่งกว่าที่เคย
แรงผลักดันในเดนมาร์ก
- กฎระเบียบ CSRD ของสหภาพยุโรป
กฎระเบียบ Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) ของสหภาพยุโรป แม้จะบังคับใช้กับบริษัทขนาดใหญ่ แต่ก็ส่งผลต่อทั้งห่วงโซ่อุปทาน ทำให้ซัพพลายเออร์ รวมถึงสตาร์ทอัพที่ต้องปรับตัวให้สามารถรายงานข้อมูล ESG (Environmental, Social, and Governance) หรือรายงานที่เปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับผลกระทบและการดำเนินงานของบริษัทในด้านสิ่งแวดล้อม สังคม และธรรมาภิบาล ได้อย่างน่าเชื่อถือ ซึ่งเปิดโอกาสให้สตาร์ทอัพเดนมาร์กที่มีระบบ AI ช่วยรายงานคาร์บอนได้อย่างแม่นยำได้รับความสนใจจากบริษัทขนาดใหญ่
2. เป้าหมายด้านสภาพภูมิอากาศของเดนมาร์ก
เดนมาร์กตั้งเป้าสู่ Net Zero ในปี ค.ศ. 2045 และกลายเป็นประเทศที่ดูดคาร์บอนได้มากกว่าที่ปล่อยภายในปี ค.ศ. 2050 ข้อมูลล่าสุดปี ค.ศ. 2023 ระบุว่าลดการปล่อยก๊าซได้แล้วร้อยละ 46 เมื่อ เทียบกับปี ค.ศ. 1990 และคาดว่าจะบรรลุเป้าหมาย ร้อยละ 50–54% ภายในปี ค.ศ. 2025
3. เม็ดเงินลงทุนที่หลั่งไหลสู่ Greentech
ระบบนิเวศด้านการลงทุนเพื่อเทคโนโลยีสีเขียวกำลังเติบโต มีทั้งนักลงทุนและแอคเซเลอเรเตอร์ที่ให้การสนับสนุนสตาร์ทอัพด้านสภาพภูมิอากาศอย่างต่อเนื่อง ในปี ค.ศ. 2024 นักลงทุน Venture Capital ลงทุนในธุรกิจสีเขียวของเดนมาร์กถึง 2 พันล้านโครน (≈ 10,400 ล้านบาท) ใน 32 ดีล ซึ่งเพิ่มขึ้นราวร้อยละ 40 เทียบกับปี ค.ศ. 2023
ทำความรู้จัก Start-ups จากเดนมาร์กกับการปฏิวัติการตรวจวัดคาร์บอนด้วย AI
AI เปลี่ยนเกมธุรกิจอย่างไรในเดนมาร์ก
- ความแม่นยำสูงขึ้น ลดความผิดพลาดของคน และตรวจสอบ Scope 3 ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
- ลดต้นทุนด้านเวลาและทรัพยากร ไม่ต้องเสียเวลารวบรวมข้อมูลแบบ Manual
- มองเห็นภาพรวมการปล่อยคาร์บอนได้ชัดเจน ช่วยวางแผนการลดคาร์บอนแบบมีทิศทาง
- ได้เปรียบในการแข่งขัน โดยเฉพาะกับบริษัทที่ต้องรายงานภายใต้กฎระเบียบ CSRD
อุปสรรคที่ยังต้องฝ่าฟัน
- การเชื่อมต่อข้อมูลจากหลายแหล่งยังคงเป็นความท้าทาย
- AI เองก็ใช้พลังงานไม่น้อย จึงต้องเน้นโมเดลที่ประหยัดพลังงานและใช้โครงสร้างพื้นฐานที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
- ขาดแคลนบุคลากรด้าน AI และความยั่งยืน
สตาร์ทอัพไทยเดินหน้าสู่ Carbon Accounting 4.0
ในประเทศไทย สตาร์ทอัพด้านเทคโนโลยีสีเขียวเริ่มนำ AI เข้ามาช่วยจัดการการปล่อยคาร์บอนและขับเคลื่อนเป้าหมาย Net Zero ของประเทศ รวมถึงภาครัฐก็มีบทบาทสนับสนุนอย่างต่อเนื่อง
ปัจจัยขับเคลื่อนในไทย
- เป้าหมายความเป็นกลางทางคาร์บอน ในปี ค.ศ. 2050 และปล่อยคาร์บอนสุทธิเป็นศูนย์ภายในปี ค.ศ. 2065
- ได้รับการสนับสนุนจากหน่วยงานของรัฐ เช่น สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (องค์การมหาชน) (NIA) และ สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจดิจิทัล (DEPA) มีโครงการสนับสนุนสตาร์ทอัพสายกรีนเทคหลายรูปแบบ
- แรงกดดันจากตลาดต่างประเทศ โดยเฉพาะผู้ส่งออกไปยุโรปที่ต้องผ่านเกณฑ์ ESG
ตัวอย่างสตาร์ทอัพไทยที่น่าจับตา
AI กับการลดคาร์บอนในไทย
Google Project Green Light
โครงการในกรุงเทพฯ ที่ปรับเวลาสัญญาณไฟจราจรด้วย AI จากข้อมูล Google Maps ลดการติดไฟแดง ลดการปล่อย CO2 ได้อย่างมีนัยสำคัญ
(ภาพจาก BMA Data Center)
AI เพื่อการพยากรณ์การปล่อย CO2
มีงานวิจัยในไทยใช้ Machine Learning อย่าง Random Forest และ XGBoost เพื่อวิเคราะห์ปัจจัยที่ส่งผลต่อการปล่อยคาร์บอน และช่วยประเมินผลกระทบของนโยบายต่าง ๆ เช่น การส่งเสริมพลังงานหมุนเวียน ซึ่งเป็นประโยชน์ต่อการวางแผนเชิงกลยุทธ์ด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศของประเทศ
ความท้าทายในไทย
- กฎระเบียบยังไม่ชัดเจน: ร่าง พ.ร.บ.การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศยังอยู่ระหว่างดำเนินการ
- ขาดเงินทุนระดับ Scale-up: เงินทุนยังอยู่ในระดับ Seed หรือ Grant ทำให้หลายสตาร์ทอัพโตได้ไม่เต็มศักยภาพ
- ขาดบุคลากรคุณภาพ: โดยเฉพาะในสาย AI และ Data Science
- โครงสร้างข้อมูลยังไม่ครอบคลุม: ทำให้การวิเคราะห์ด้วย AI ยังไม่แม่นยำเท่าที่ควร
- พลังงานของ AI เองยังมาจากเชื้อเพลิงฟอสซิล: ควรเร่งส่งเสริมโครงสร้างพื้นฐานพลังงานสะอาดสำหรับเทคโนโลยี AI
สองประเทศ สองบริบท สู่อนาคตของการติดตามการปล่อยคาร์บอน
ทั้งเดนมาร์กและประเทศไทยต่างเป็นกำลังสำคัญในการขับเคลื่อนโลกสู่ยุค Carbon Accounting 4.0 แม้จะมาจากบริบทที่แตกต่าง แต่ก็มีจุดร่วมคือการใช้พลังของปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในการเปลี่ยนโฉมระบบติดตามและบริหารจัดการคาร์บอนอย่างลึกซึ้ง
ในฝั่งเดนมาร์ก วาระด้านความยั่งยืนที่พัฒนาเต็มที่ควบคู่กับแรงขับเคลื่อนจากกฎระเบียบของสหภาพยุโรป ได้ผลักดันให้สตาร์ทอัพพัฒนานวัตกรรม AI ที่ผสานการทำงานอย่างอัตโนมัติและเป็นระบบ เพื่อรองรับการรายงาน ESG เชิงกลยุทธ์และการลดการปล่อยคาร์บอนในระดับองค์กรอย่างมีประสิทธิภาพ กลายเป็นความได้เปรียบเชิงแข่งขันในยุคที่ทั่วโลกให้ความสำคัญกับความโปร่งใสด้านสิ่งแวดล้อม
ในขณะที่ประเทศไทย กำลังกลายเป็นพลังใหม่ในวงการเทคโนโลยีสีเขียว ด้วยเป้าหมาย Net-Zero ที่ทะเยอทะยานและแรงสนับสนุนจากภาครัฐ สตาร์ทอัพไทยแสดงให้เห็นถึงความสามารถในการพัฒนาโซลูชัน AI ที่ตอบโจทย์บริบทเฉพาะของประเทศ โดยเฉพาะในภาคส่งออกและโครงสร้างพื้นฐานเมือง
สิ่งที่ทั้งสองประเทศมีร่วมกันคืออนาคตที่ AI เข้ามายกระดับบทบาทของการจัดการคาร์บอน จากการทำตามข้อกำหนด สู่การวางกลยุทธ์เชิงรุก เปิดทางให้ภาคธุรกิจและประเทศก้าวสู่อนาคตที่ยั่งยืนอย่างแท้จริง
แหล่งที่มา
https://learning-gate.com/index.php/2576-8484/article/view/1097
https://section.iaesonline.com/index.php/IJEEI/article/view/4892
https://www.nationthailand.com/thailand/bangkok/40050074
https://plana.earth/carbon-accounting-software/denmark
https://vekin.tech/streamline-your-workflow-with-our-ai-platform/ai-carbon-auditor
https://altotech.ai/solutions/alto-cero
https://salepage.carbonwize.io/
ขอบคุณบทความโดย : TNIU Denmark / สอท. กรุงโคเปนเฮเกน
